<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X24n0465"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 465 金刚经採微馀释</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 465 金刚经採微馀释</title> <author>宋 昙应述</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">24</idno>.<idno type="no">465</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">金刚经採微馀释</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB01926"> <charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName> <mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char> <char xml:id="CB18834"> <charName>CBETA CHARACTER CB18834</charName> <mapping cb:dec="1001874" type="PUA">U+F4992</mapping> <charProp><localName>composition</localName><value>编⃝</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-08-03T16:51:58"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X24.0465.0632a" n="0632a"/> <lb ed="X" n="0632a01"/> <lb ed="X" n="0632a02"/> <lb ed="X" n="0632a03"/> <lb ed="X" n="0632a04"/> <lb ed="X" n="0632a05"/> <lb ed="X" n="0632a06"/><cb:docNumber>No. 465</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0632a07"/><lb ed="R092" n="0227a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>金刚般若波罗蜜经<anchor xml:id="nkr_note_add_0632a0701" n="0632a0701"/><anchor xml:id="beg0632a0701" n="0632a0701"/>采<anchor xml:id="end0632a0701"/>微馀释</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0632a08"/><lb ed="R092" n="0227a02"/> <lb ed="X" n="0632a09"/><lb ed="R092" n="0227a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0632a0901">金刚般若波罗蜜经</p></cb:div> <lb ed="X" n="0632a10"/><lb ed="R092" n="0227a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0632a1001">世传。有加<persName>佛</persName>说二字。谓<persName>佛</persName>说金刚般若等。此後人 <lb ed="X" n="0632a11"/><lb ed="R092" n="0227a05"/>谬加。须知经通五人说。谓<persName>佛</persName>菩萨弟子天仙化人 <lb ed="X" n="0632a12"/><lb ed="R092" n="0227a06"/>五人也。若部内兼四人说者。题中不称<persName>佛</persName>说。若一 <lb ed="X" n="0632a13"/><lb ed="R092" n="0227a07"/>经始终。金口所说者。题标<persName>佛</persName>说字。拣非兼四人所 <lb ed="X" n="0632a14"/><lb ed="R092" n="0227a08"/>说也。然何以称经。须知虽四人所说。为<persName>佛</persName>印定。即 <lb ed="X" n="0632a15"/><lb ed="R092" n="0227a09"/>同<persName>佛</persName>说。故得称经。大论云。下四印定。通云<persName>佛</persName>说。若 <lb ed="X" n="0632a16"/><lb ed="R092" n="0227a10"/>尔既通云<persName>佛</persName>说。题标<persName>佛</persName>说。有何不可。须知。通云<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0632a17"/><lb ed="R092" n="0227a11"/>说。乃得称经。非金口所说。若金口所说。唯一席而 <lb ed="X" n="0632a18"/><lb ed="R092" n="0227a12"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0632a1801" n="0632a1801"/><anchor xml:id="beg0632a1801" n="0632a1801"/>已<anchor xml:id="end0632a1801"/>。且此经凡有六译。若什公与魏<name role="" type="person">菩提流支</name>。及陈 <lb ed="X" n="0632a19"/><lb ed="R092" n="0227a13"/>真谛。此三译。同名金刚般若等。若隋笈多。谓金刚 <lb ed="X" n="0632a20"/><lb ed="R092" n="0227a14"/>能断般若。其大唐奘法师。与大周義净。此二译同 <lb ed="X" n="0632a21"/><lb ed="R092" n="0227a15"/>名能断金刚般若。是即由立题不同。遂释義有异。 <lb ed="X" n="0632a22"/><lb ed="R092" n="0227a16"/>笈多以能断二字。在金刚後。则取金刚坚利。以喩 <lb ed="X" n="0632a23"/><lb ed="R092" n="0227a17"/>般若。曰金刚能断般若。乃喩法立题。若奘师義净。 <lb ed="X" n="0632a24"/><lb ed="R092" n="0227a18"/>以能断二字。在金刚前。如云菩萨坚执犹如金刚。 <pb ed="X" xml:id="X24.0465.0632b" n="0632b"/> <lb ed="X" n="0632b01"/><lb ed="R092" n="0227b01"/>以般若空慧。能断此执故。云能断金刚般若。<note place="inline">如慈恩传</note> <lb ed="X" n="0632b02"/><lb ed="R092" n="0227b02"/>乃成单法立题。既以般若空慧为能断。金刚为所 <lb ed="X" n="0632b03"/><lb ed="R092" n="0227b03"/>断。岂非单法。相传海东晓师。亦有疏释此经。乃同 <lb ed="X" n="0632b04"/><lb ed="R092" n="0227b04"/>奘师之说。皆无取也。无著论。以法喩立题。而什公 <lb ed="X" n="0632b05"/><lb ed="R092" n="0227b05"/>等。皆符合论意。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0632b06"/><lb ed="R092" n="0227b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0632b0601">百炼不消。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0632b07"/><lb ed="R092" n="0227b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0632b0701">须知非但金刚。只如此间邠铁。亦百炼不消也<note place="inline">笔谈</note>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0632b08"/><lb ed="R092" n="0227b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0632b0801">显示不共。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0632b09"/><lb ed="R092" n="0227b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0632b0901">此对初義。别在此经。故云不共。然与下文。文相有 <lb ed="X" n="0632b10"/><lb ed="R092" n="0227b10"/>异。不可一例。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0632b11"/><lb ed="R092" n="0227b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0632b1101">波罗蜜。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0632b12"/><lb ed="R092" n="0227b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0632b1201">梵语波罗。此云彼岸。蜜此云到。若回文顺俗。故云 <lb ed="X" n="0632b13"/><lb ed="R092" n="0227b13"/>到彼岸。准诸文。略云三翻。诸经多翻为到彼岸。生 <lb ed="X" n="0632b14"/><lb ed="R092" n="0227b14"/>死此岸。涅槃彼岸。烦恼中流。菩萨以无相妙慧。乘 <lb ed="X" n="0632b15"/><lb ed="R092" n="0227b15"/>禅定舟航。从生死此岸。渡涅槃彼岸。或翻事究竟。 <lb ed="X" n="0632b16"/><lb ed="R092" n="0227b16"/>如摩诃衍论云。天竺语法。凡所作事毕。则云波罗 <lb ed="X" n="0632b17"/><lb ed="R092" n="0227b17"/>蜜。或翻度无极通。论事理悉有幽远之義。合而言 <lb ed="X" n="0632b18"/><lb ed="R092" n="0227b18"/>之。故云度无极。此约事理行满。曰无极。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0632b19"/><lb ed="R092" n="0228a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0632b1901">三一总别。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0632b20"/><lb ed="R092" n="0228a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0632b2001">然总别。不应双擧。譬如拳指。言总则总无别。总览 <lb ed="X" n="0632b21"/><lb ed="R092" n="0228a03"/>别为总。如合指为拳。唯拳无指。言别则别无别。别 <lb ed="X" n="0632b22"/><lb ed="R092" n="0228a04"/>开总为别。如开拳为指。唯指无拳。若尔。如何总别 <lb ed="X" n="0632b23"/><lb ed="R092" n="0228a05"/>双存。谓三一总别耶。须知一是总题。乃总览一经 <lb ed="X" n="0632b24"/><lb ed="R092" n="0228a06"/>大義。则题中義含体宗用。故云总也。三是所诠别 <pb ed="X" xml:id="X24.0465.0632c" n="0632c"/> <lb ed="X" n="0632c01"/><lb ed="R092" n="0228a07"/>文。就别文说出体宗用。故云别也。有此文義两途。 <lb ed="X" n="0632c02"/><lb ed="R092" n="0228a08"/>故云三一总别。乃得双擧。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0632c03"/><lb ed="R092" n="0228a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0632c0301">慈氏。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0632c04"/><lb ed="R092" n="0228a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0632c0401">弥勒号慈氏。如花严法界品云。或见弥勒。最初证 <lb ed="X" n="0632c05"/><lb ed="R092" n="0228a11"/>慈心三昧。从是<anchor xml:id="nkr_note_add_0632c0501" n="0632c0501"/><anchor xml:id="beg0632c0501" n="0632c0501"/>已<anchor xml:id="end0632c0501"/>来号慈氏。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0632c06"/><lb ed="R092" n="0228a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0632c0601">何意复造论作十八住释经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0632c07"/><lb ed="R092" n="0228a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0632c0701">净觉。谓八十颂。在十八住论後者。非也。義净三藏 <lb ed="X" n="0632c08"/><lb ed="R092" n="0228a14"/>云。此经西方乃有多释。考其始也。此颂最先。则八 <lb ed="X" n="0632c09"/><lb ed="R092" n="0228a15"/>十颂。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0632c10"/><lb ed="R092" n="0228a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0632c1001">事必属正。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0632c11"/><lb ed="R092" n="0228a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0632c1101">亦如法花谓。从三昧安详而起。虽未彰言。事必属 <lb ed="X" n="0632c12"/><lb ed="R092" n="0228a18"/>正。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0632c13"/><lb ed="R092" n="0228b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0632c1301">三疑兢起。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0632c14"/><lb ed="R092" n="0228b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0632c1401">自旧反于此。有总别两疑。且总疑者。既集一千无 <lb ed="X" n="0632c15"/><lb ed="R092" n="0228b03"/>疑罗汉。何故却有疑耶。别疑者。且小乘<g ref="#CB01926">灰</g>断。如何 <lb ed="X" n="0632c16"/><lb ed="R092" n="0228b04"/>却疑世尊重出耶。小乘无它<persName>佛</persName>之谈。如何疑它方 <lb ed="X" n="0632c17"/><lb ed="R092" n="0228b05"/><persName>佛</persName>来耶。小乘无作<persName>佛</persName>之分。如何疑阿难成<persName>佛</persName>耶。今 <lb ed="X" n="0632c18"/><lb ed="R092" n="0228b06"/>为伸释。且总疑者。罗汉于四谛理上。决定无疑。于 <lb ed="X" n="0632c19"/><lb ed="R092" n="0228b07"/>事上不了。故有疑耳。如罗汉不识赤盐等。若别疑 <lb ed="X" n="0632c20"/><lb ed="R092" n="0228b08"/>者。以小教不诠。故云无也。所以怀疑者。由迦葉礼 <lb ed="X" n="0632c21"/><lb ed="R092" n="0228b09"/>敬而生。一千罗汉。各各怀犹豫疑情。共有此三。非 <lb ed="X" n="0632c22"/><lb ed="R092" n="0228b10"/>谓唱起所疑也。<note place="inline">且小乘亦知有他方<persName>佛</persName>。但谓一<persName>佛</persName>各化一方。而不知十方诸<persName>佛</persName>。悉是 <lb ed="X" n="0632c23"/><lb ed="R092" n="0228b11"/>释迦分身。谓无它<persName>佛</persName>之谈。此乃四明答<name role="" type="person">杨大年</name>书语</note>自旧或谓。权疑。为启当 <lb ed="X" n="0632c24"/><lb ed="R092" n="0228b12"/>来诚信者。若尔。阿难被黜出。乃见经论所说。再来 <pb ed="X" xml:id="X24.0465.0633a" n="0633a"/> <lb ed="X" n="0633a01"/><lb ed="R092" n="0228b13"/>入窟。亦经论明文。何以却不见再来之文。谓事非 <lb ed="X" n="0633a02"/><lb ed="R092" n="0228b14"/>彰灼。故设权疑。或谓实疑。谓形容似<persName>佛</persName>。众不识故 <lb ed="X" n="0633a03"/><lb ed="R092" n="0228b15"/>疑。且大论。明结集时。迦葉单白和僧。阿难方登宝 <lb ed="X" n="0633a04"/><lb ed="R092" n="0228b16"/>座。若尔。何人不知高座是阿难。而却云不识故疑 <lb ed="X" n="0633a05"/><lb ed="R092" n="0228b17"/>耶。况<persName>佛</persName>乃黄金色相。大众一睹便了。若微细律。<note place="inline">合论 <lb ed="X" n="0633a06"/><lb ed="R092" n="0228b18"/>引</note>未见其律本文。恐阿难结集时。形容精爽。威仪 <lb ed="X" n="0633a07"/><lb ed="R092" n="0229a01"/>似<persName>佛</persName>。诸天奉侍。如奉<persName>世尊</persName>。故云似<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633a08"/><lb ed="R092" n="0229a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0633a0801">多闻闻物。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633a09"/><lb ed="R092" n="0229a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0633a0901">此两闻字。须知。多闻乃知闻。属自。闻物乃传闻。属 <lb ed="X" n="0633a10"/><lb ed="R092" n="0229a04"/>他。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633a11"/><lb ed="R092" n="0229a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0633a1101">不仰不下不方不维。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633a12"/><lb ed="R092" n="0229a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0633a1201">不仰。则不仰口食。仰观星宿。占相吉凶也。不下。则 <lb ed="X" n="0633a13"/><lb ed="R092" n="0229a07"/>不下口食。垦土掘地。种植田园也。不方。则不方口 <lb ed="X" n="0633a14"/><lb ed="R092" n="0229a08"/>食。通致使命。驰走四方也。不维。维不正四维也。谓 <lb ed="X" n="0633a15"/><lb ed="R092" n="0229a09"/>医药卜算。小術而求食。此四曰四种邪食。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633a16"/><lb ed="R092" n="0229a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0633a1601">四王所奉钵。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633a17"/><lb ed="R092" n="0229a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0633a1701">四天王。各奉一钵。<persName>佛</persName>不偏故。俱受所献。遂拍为一。 <lb ed="X" n="0633a18"/><lb ed="R092" n="0229a12"/>今钵盂有四。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633a19"/><lb ed="R092" n="0229a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0633a1901">除慢。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633a20"/><lb ed="R092" n="0229a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0633a2001"><persName>佛</persName>乃<name role="" type="person">净饭王</name>之子。既行乞食。教中所制。若见馀比 <lb ed="X" n="0633a21"/><lb ed="R092" n="0229a15"/>丘行乞。无轻慢也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633a22"/><lb ed="R092" n="0229a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0633a2201">初廣大心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633a23"/><lb ed="R092" n="0229a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0633a2301">即弘誓心。弘者。大也。所有一切众之类。则三界四 <lb ed="X" n="0633a24"/><lb ed="R092" n="0229a18"/>生。幷入弘誓愿数。而灭度之。有人。认作<persName>如来</persName>度生 <pb ed="X" xml:id="X24.0465.0633b" n="0633b"/> <lb ed="X" n="0633b01"/><lb ed="R092" n="0229b01"/>者。谬矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633b02"/><lb ed="R092" n="0229b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0633b0201">唯然。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633b03"/><lb ed="R092" n="0229b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0633b0301">唯者。诺礼对。然者。领受。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633b04"/><lb ed="R092" n="0229b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0633b0401">为欲审是所以斥非。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633b05"/><lb ed="R092" n="0229b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0633b0501">欲审其是義。须反显。若菩萨。于一切众生所。不起 <lb ed="X" n="0633b06"/><lb ed="R092" n="0229b06"/>它相。皆如自体。则信解自它平等故。岂有我人等 <lb ed="X" n="0633b07"/><lb ed="R092" n="0229b07"/>见。真是菩萨。如是则心不顚倒也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633b08"/><lb ed="R092" n="0229b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0633b0801">宝积经等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633b09"/><lb ed="R092" n="0229b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0633b0901">经云。正法灭时。对邪称正。则<persName>佛</persName>法灭时也。三不现 <lb ed="X" n="0633b10"/><lb ed="R092" n="0229b10"/>前。则三宝隐没时也。此须末法最後时。谓五百岁。 <lb ed="X" n="0633b11"/><lb ed="R092" n="0229b11"/>应以大集为正。有人。谓後五百岁。指正法一千年 <lb ed="X" n="0633b12"/><lb ed="R092" n="0229b12"/>後五百年。对前为後。应分二五。此说有违宝积。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633b13"/><lb ed="R092" n="0229b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0633b1301">事福本空。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633b14"/><lb ed="R092" n="0229b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0633b1401">本空。即妙性也。若尔。下文挍量何似。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633b15"/><lb ed="R092" n="0229b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0633b1501">至于极少首题一句。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633b16"/><lb ed="R092" n="0229b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0633b1601">一部同诠实相。岂可只四句有功德耶。大师云。文 <lb ed="X" n="0633b17"/><lb ed="R092" n="0229b17"/>文之下。通结妙名。句句之中。咸具体等。可以比知。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633b18"/><lb ed="R092" n="0229b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0633b1801">初果後进断欲思六品。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633b19"/><lb ed="R092" n="0230a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0633b1901">下地思有九品。共润七番生死。九品者。上中下大 <lb ed="X" n="0633b20"/><lb ed="R092" n="0230a02"/>三品。每一品。开三成九。则上上一品。能润二生。上 <lb ed="X" n="0633b21"/><lb ed="R092" n="0230a03"/>中上下及中上三品。各润一生。其中中中下。共润 <lb ed="X" n="0633b22"/><lb ed="R092" n="0230a04"/>一生。是即断六品。尽能润六番生死。乃证二果。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633b23"/><lb ed="R092" n="0230a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0633b2301">罗汉有二种。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633b24"/><lb ed="R092" n="0230a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0633b2401">即慧俱二种也。有退不退。若俱人得灭尽定。则不 <pb ed="X" xml:id="X24.0465.0633c" n="0633c"/> <lb ed="X" n="0633c01"/><lb ed="R092" n="0230a07"/>退。慧人不得灭尽定则退。但是以圣退圣。终无以 <lb ed="X" n="0633c02"/><lb ed="R092" n="0230a08"/>圣退凡。譬如沙井中间若堕。真至于底方住。乃从 <lb ed="X" n="0633c03"/><lb ed="R092" n="0230a09"/>四果退。至初果而住。作初果人所为事。且退者即 <lb ed="X" n="0633c04"/><lb ed="R092" n="0230a10"/>生再得。无有隔生。得者。多是慧解脱人。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633c05"/><lb ed="R092" n="0230a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0633c0501">论牒文。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633c06"/><lb ed="R092" n="0230a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0633c0601">论中凡两番牒文。一如七義句于发启行相中。次 <lb ed="X" n="0633c07"/><lb ed="R092" n="0230a13"/>正释经。幷以恒河沙数为句逗。依论读文。方为允 <lb ed="X" n="0633c08"/><lb ed="R092" n="0230a14"/>当。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633c09"/><lb ed="R092" n="0230a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0633c0901">以<persName>佛</persName>世为别相等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0633c10"/><lb ed="R092" n="0230a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0633c1001">别相者。三相各别。如净名经云。始坐道树力降魔。 <lb ed="X" n="0633c11"/><lb ed="R092" n="0230a17"/>得甘露灭觉道成。三转法轮于大千。其轮本来常 <lb ed="X" n="0633c12"/><lb ed="R092" n="0230a18"/>淸净。人天得道此为证。于是。三宝现世间。故知自 <lb ed="X" n="0633c13"/><lb ed="R092" n="0230b01"/>迦葉<persName>佛</persName>入灭之後。三宝隐没。人天减少。三恶道充 <lb ed="X" n="0633c14"/><lb ed="R092" n="0230b02"/>满。释迦<persName>如来</persName>出世。方始三宝出现世间。故云于是 <lb ed="X" n="0633c15"/><lb ed="R092" n="0230b03"/>三宝现世间也此云别相。对一体得名。二住持灭 <lb ed="X" n="0633c16"/><lb ed="R092" n="0230b04"/>後说。由<persName>如来</persName>成道。<anchor xml:id="nkr_note_add_0633c1601" n="0633c1601"/><anchor xml:id="beg0633c1601" n="0633c1601"/>已<anchor xml:id="end0633c1601"/>思报母恩。其母<name role="" type="person">摩耶夫人</name>。<anchor xml:id="nkr_note_add_0633c1602" n="0633c1602"/><anchor xml:id="beg0633c1602" n="0633c1602"/>已<anchor xml:id="end0633c1602"/> <lb ed="X" n="0633c17"/><lb ed="R092" n="0230b05"/>入灭生<name role="" type="person">忉利天</name>。而<persName>如来</persName>九十日陞天。为母说法。蔽 <lb ed="X" n="0633c18"/><lb ed="R092" n="0230b06"/>诸大众。皆不令知。时国主优塡王忆<persName>佛</persName>故。以紫檀 <lb ed="X" n="0633c19"/><lb ed="R092" n="0230b07"/>香。时毘首羯磨。化作人匠。为王雕造<persName>如来</persName>形像。自 <lb ed="X" n="0633c20"/><lb ed="R092" n="0230b08"/>此有刻檀<persName>佛</persName>像。九十日夏满。<persName>佛</persName>化三道宝阶。从天 <lb ed="X" n="0633c21"/><lb ed="R092" n="0230b09"/>降下。是时国王人民。皆来迎<persName>佛</persName>。时栴檀像。亦涂步 <lb ed="X" n="0633c22"/><lb ed="R092" n="0230b10"/>来迎。<persName>如来</persName>为摩栴檀像顶云。我灭度後。汝当住持 <lb ed="X" n="0633c23"/><lb ed="R092" n="0230b11"/>世间。廣为人天。而作<persName>佛</persName>事。自此有住持之名。阿阇 <lb ed="X" n="0633c24"/><lb ed="R092" n="0230b12"/>世王造逆。身疮发动。于涅槃会。遇<persName>佛</persName>闻法。身疮即 <pb ed="X" xml:id="X24.0465.0634a" n="0634a"/> <lb ed="X" n="0634a01"/><lb ed="R092" n="0230b13"/>俞。获无根信忍。遂发心日供千僧。<persName>如来</persName>灭後。迦葉 <lb ed="X" n="0634a02"/><lb ed="R092" n="0230b14"/>欲结集法藏。拟行乞食。恐外道恶人难问。妨废光 <lb ed="X" n="0634a03"/><lb ed="R092" n="0230b15"/>阴。不如就阇王千分之供。遂集一千罗汉。于荜茇 <lb ed="X" n="0634a04"/><lb ed="R092" n="0230b16"/>罗窟结集。自此有教法。住持世间。<name role="" type="person">阿育王</name>。造八万 <lb ed="X" n="0634a05"/><lb ed="R092" n="0230b17"/>四千宝塔。度八万四千人为僧。自此有剃染之僧。 <lb ed="X" n="0634a06"/><lb ed="R092" n="0230b18"/>住持世间。且相从三宝。须知此一种三宝。别无有 <lb ed="X" n="0634a07"/><lb ed="R092" n="0231a01"/>法。只是以<persName>佛</persName>世灭後。合而言之。由<persName>佛</persName>世三故。有灭 <lb ed="X" n="0634a08"/><lb ed="R092" n="0231a02"/>後三。故曰相从。此幷属事。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0634a09"/><lb ed="R092" n="0231a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0634a0901">论云如我昔为歌利王等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0634a10"/><lb ed="R092" n="0231a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0634a1001">此由安住实相理故不愁恼。故云尔时无有我人 <lb ed="X" n="0634a11"/><lb ed="R092" n="0231a05"/>等相也。既住实相。则实相无相。故云及无相也。无 <lb ed="X" n="0634a12"/><lb ed="R092" n="0231a06"/>相不相。无生死相。不涅槃相。離二边故。故云亦非 <lb ed="X" n="0634a13"/><lb ed="R092" n="0231a07"/>无相也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0634a14"/><lb ed="R092" n="0231a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0634a1401">大论引迦旃延子等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0634a15"/><lb ed="R092" n="0231a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0634a1501">迦旃延子。依阿含经说。菩萨三祇百劫不断惑。所 <lb ed="X" n="0634a16"/><lb ed="R092" n="0231a10"/>谓迦旃延子。自以聪明利根。不读衍经。非大菩萨。 <lb ed="X" n="0634a17"/><lb ed="R092" n="0231a11"/>是故龙树于大论。处处以衍斥之。如云菩萨不断 <lb ed="X" n="0634a18"/><lb ed="R092" n="0231a12"/>结。是名大错等。然则旃延。既准阿含经。说菩萨不 <lb ed="X" n="0634a19"/><lb ed="R092" n="0231a13"/>断结。乃有凭據。所以荆溪云。阿含既云菩萨不断 <lb ed="X" n="0634a20"/><lb ed="R092" n="0231a14"/>结。而大论斥权。非谓全无。则亦有菩萨不断结義 <lb ed="X" n="0634a21"/><lb ed="R092" n="0231a15"/>故。著非谓全无之语。但旃延子。不合专凭小教。是 <lb ed="X" n="0634a22"/><lb ed="R092" n="0231a16"/>以大论处处破之。乃破其偏执小耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0634a23"/><lb ed="R092" n="0231a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0634a2301">于中略说有四种眼。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0634a24"/><lb ed="R092" n="0231a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0634a2401">论释有二意。一通释。二辩折。于辩折。有四种眼。四 <pb ed="X" xml:id="X24.0465.0634b" n="0634b"/> <lb ed="X" n="0634b01"/><lb ed="R092" n="0231b01"/>种俱约五眼。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0634b02"/><lb ed="R092" n="0231b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0634b0201">色摄复有二种。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0634b03"/><lb ed="R092" n="0231b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0634b0301">世智。第一義智。二种也。问。论中而于色摄中。复开 <lb ed="X" n="0634b04"/><lb ed="R092" n="0231b04"/>二种智者何耶。答。有二意。一者显事必即理故。二 <lb ed="X" n="0634b05"/><lb ed="R092" n="0231b05"/>明二智一体故。然此二義。实一意耳。由事即理故。 <lb ed="X" n="0634b06"/><lb ed="R092" n="0231b06"/>二谛一体。且初義者。色是事。于中开出第一義。理 <lb ed="X" n="0634b07"/><lb ed="R092" n="0231b07"/>者。显事必即理故。若事不即理。世智九界。则顚倒 <lb ed="X" n="0634b08"/><lb ed="R092" n="0231b08"/>转。论云第一義智力故。世智不顚倒转。由即理故。 <lb ed="X" n="0634b09"/><lb ed="R092" n="0231b09"/>不顚倒转。二二智一体者。此约圆诠事理体一故。 <lb ed="X" n="0634b10"/><lb ed="R092" n="0231b10"/>以世智全是第一義智。第一義智。全是世智。虽分 <lb ed="X" n="0634b11"/><lb ed="R092" n="0231b11"/>二智。实无二体。盖一体相即。是故。于色摄一法中。 <lb ed="X" n="0634b12"/><lb ed="R092" n="0231b12"/>开此二种也。譬如波水。全波是水。全水是波。波水 <lb ed="X" n="0634b13"/><lb ed="R092" n="0231b13"/>虽异。而无二也。须知五眼者。实果<persName>佛</persName>所证法门。而 <lb ed="X" n="0634b14"/><lb ed="R092" n="0231b14"/>无著菩萨。释此以四种五眼辩折。虽文约而。義周 <lb ed="X" n="0634b15"/><lb ed="R092" n="0231b15"/>妙尽圆旨。与今天台所说符契。自非内证本同所 <lb ed="X" n="0634b16"/><lb ed="R092" n="0231b16"/>览怜然。焉以臻此。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0634b17"/><lb ed="R092" n="0231b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0634b1701">法界修果等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0634b18"/><lb ed="R092" n="0231b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0634b1801">法界即十法界。果曰修果。修则属事。五眼粗境界 <lb ed="X" n="0634b19"/><lb ed="R092" n="0232a01"/>故色摄。十界者。肉天二眼。则六凡界。慧眼则二乘 <lb ed="X" n="0634b20"/><lb ed="R092" n="0232a02"/>界。法眼则菩萨界。<persName>佛</persName>眼则<persName>佛</persName>界。问。若以十界释<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0634b21"/><lb ed="R092" n="0232a03"/>眼者。以下凡地狱等界。如何以释<persName>佛</persName>眼耶。答。十法 <lb ed="X" n="0634b22"/><lb ed="R092" n="0232a04"/>界果。实由<persName>佛</persName>果五眼能具故。约十法界。以释五眼。 <lb ed="X" n="0634b23"/><lb ed="R092" n="0232a05"/>则不可以下凡地狱等界为妨难。故止观云。<persName>佛</persName>具 <lb ed="X" n="0634b24"/><lb ed="R092" n="0232a06"/>五眼。岂可人天果报释<persName>佛</persName>眼。辅行释云。擧一<persName>佛</persName>果。 <pb ed="X" xml:id="X24.0465.0634c" n="0634c"/> <lb ed="X" n="0634c01"/><lb ed="R092" n="0232a07"/>具于十界。然不可以圣阴<note place="inline">阴即果也</note>同凡。自是<persName>佛</persName>果能 <lb ed="X" n="0634c02"/><lb ed="R092" n="0232a08"/>具十界。终不可以<persName>佛</persName>地狱界。以为凡夫地狱界。用 <lb ed="X" n="0634c03"/><lb ed="R092" n="0232a09"/>释<persName>佛</persName>眼也。若尔。且十界俱属<persName>佛</persName>果。以何受称。当知。 <lb ed="X" n="0634c04"/><lb ed="R092" n="0232a10"/>十界既由<persName>佛</persName>果能具。还从<persName>佛</persName>果。果德受称。果德者。 <lb ed="X" n="0634c05"/><lb ed="R092" n="0232a11"/>常乐我净四德也。如荆溪云。二千果成。咸称常乐。 <lb ed="X" n="0634c06"/><lb ed="R092" n="0232a12"/>斯之谓欤。三千则十界。然若不得今家祖意。消释 <lb ed="X" n="0634c07"/><lb ed="R092" n="0232a13"/>而论文便见沉匿。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0634c08"/><lb ed="R092" n="0232a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0634c0801">论谓在先。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0634c09"/><lb ed="R092" n="0232a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0634c0901">即指前经文五眼。即是为令知见净勝義。即第一 <lb ed="X" n="0634c10"/><lb ed="R092" n="0232a16"/>義。更不重述。故指在先。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0634c11"/><lb ed="R092" n="0232a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0634c1101">三世谛摄。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0634c12"/><lb ed="R092" n="0232a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0634c1201">论中不释。而次第一義者。由世谛分别故。所以<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0634c13"/><lb ed="R092" n="0232b01"/>之肉眼。虽同凡夫所见。<persName>佛</persName>过彼所见。<persName>佛</persName>之天眼。同 <lb ed="X" n="0634c14"/><lb ed="R092" n="0232b02"/>天所见。<persName>佛</persName>过彼所见。所谓真天眼也。<persName>佛</persName>之慧眼。同 <lb ed="X" n="0634c15"/><lb ed="R092" n="0232b03"/>二乘见空。而<persName>佛</persName>过彼所见。<persName>佛</persName>之法眼。同菩萨见假。 <lb ed="X" n="0634c16"/><lb ed="R092" n="0232b04"/>而<persName>佛</persName>过彼所见。<persName>佛</persName>之<persName>佛</persName>眼。圆照无私。对五境异。遂 <lb ed="X" n="0634c17"/><lb ed="R092" n="0232b05"/>有五用谓之五眼。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0634c18"/><lb ed="R092" n="0232b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0634c1801">以菩提法得知是<persName>佛</persName>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0634c19"/><lb ed="R092" n="0232b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0634c1901">菩提法者。谓十界三谛平等之法。唯<persName>佛</persName>与<persName>佛</persName>乃能 <lb ed="X" n="0634c20"/><lb ed="R092" n="0232b08"/>究显。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0634c21"/><lb ed="R092" n="0232b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0634c2101">不受苦恼。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0634c22"/><lb ed="R092" n="0232b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0634c2201">受人天富乐故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0634c23"/><lb ed="R092" n="0232b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0634c2301">虽不说亦自知是聚等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0634c24"/><lb ed="R092" n="0232b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0634c2401">虽不说微尘众。亦自知是众尘。聚集何義。须说所 <pb ed="X" xml:id="X24.0465.0635a" n="0635a"/> <lb ed="X" n="0635a01"/><lb ed="R092" n="0232b13"/>以说者。为显无所见方便空義故。谓即非微尘众 <lb ed="X" n="0635a02"/><lb ed="R092" n="0232b14"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0635a03"/><lb ed="R092" n="0232b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0635a0301">由上但观名色等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0635a04"/><lb ed="R092" n="0232b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0635a0401">上<anchor xml:id="nkr_note_add_0635a0401" n="0635a0401"/><anchor xml:id="beg0635a0401" n="0635a0401"/>但<anchor xml:id="end0635a0401"/>约色及众生身。抟取中观破相应行。斯即名 <lb ed="X" n="0635a05"/><lb ed="R092" n="0232b17"/>色身合说。不开抟取。此中为破妄报。而名色之外。 <lb ed="X" n="0635a06"/><lb ed="R092" n="0232b18"/>别报名色之身。是故别开抟取。故云世界实有者。 <lb ed="X" n="0635a07"/><lb ed="R092" n="0233a01"/>即是一合相。且一合相者空也。而不知四蕴。及众 <lb ed="X" n="0635a08"/><lb ed="R092" n="0233a02"/>尘抟取和合。谓一合相。岂是真实。如此显之。名色 <lb ed="X" n="0635a09"/><lb ed="R092" n="0233a03"/>身报。情可以遣荡。是故。须菩提为安立第一義空 <lb ed="X" n="0635a10"/><lb ed="R092" n="0233a04"/>故。说一合相。<persName>世尊</persName>为成就空生所说故。谓即非一 <lb ed="X" n="0635a11"/><lb ed="R092" n="0233a05"/>合相也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0635a12"/><lb ed="R092" n="0233a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0635a1201">若智依止奢摩他故知。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0635a13"/><lb ed="R092" n="0233a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0635a1301">奢摩他。此云止。所谓以止止散。即散而寂。散动则 <lb ed="X" n="0635a14"/><lb ed="R092" n="0233a08"/>不知。寂静则能知。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0635a15"/><lb ed="R092" n="0233a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX24p0635a1501">依止毘钵舍那故见。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0635a16"/><lb ed="R092" n="0233a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX24p0635a1601">毘钵舍那。此云见。由观能见。所谓以观观<note place="inline">平声</note>昏。即 <lb ed="X" n="0635a17"/><lb ed="R092" n="0233a11"/>昏而即。昏暗则不见。明即则能见。吾祖云。明静者。 <lb ed="X" n="0635a18"/><lb ed="R092" n="0233a12"/>止观之体也。是则止观等持。乃知见实理。非见实 <lb ed="X" n="0635a19"/><lb ed="R092" n="0233a13"/>不能知。乃见实理。而能证知。故于一切法。无所分 <lb ed="X" n="0635a20"/><lb ed="R092" n="0233a14"/>别。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0635a21"/><lb ed="R092" n="0233a15"/><cb:div><p xml:id="pX24p0635a2101"><anchor xml:id="nkr_note_add_0635a2101" n="0635a2101"/><anchor xml:id="beg0635a2101" n="0635a2101"/>采<anchor xml:id="end0635a2101"/>微。其有缺辩及文略者。所以再行料理。補馀未 <lb ed="X" n="0635a22"/><lb ed="R092" n="0233a16"/>释。区区但欲结般若良缘耳。</p><p xml:id="pX24p0635a2212" cb:place="inline">乾道陆年太岁庚寅 <lb ed="X" n="0635a23"/><lb ed="R092" n="0233a17"/>仲夏 昙应题</p> <lb ed="X" n="0635a24"/> <pb ed="X" xml:id="X24.0465.0635b" n="0635b"/> <lb ed="X" n="0635b01"/><cb:div type="w"><p xml:id="pX24p0635b0101"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0635001" n="0635001"/>金刚经集解四卷</p> <lb ed="X" n="0635b02"/><byline cb:type="author">宋 杨圭编</byline> <lb ed="X" n="0635b03"/><p xml:id="pX24p0635b0301"><anchor xml:id="nkr_note_orig_0635002" n="0635002"/>金刚经四十二分说一卷</p> <lb ed="X" n="0635b04"/><byline cb:type="author">宋 张无尽述</byline></cb:div></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0632a0701" to="#end0632a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">辨</rdg></app> <app from="#beg0632a1801" to="#end0632a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0632c0501" to="#end0632c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0633c1601" to="#end0633c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0633c1602" to="#end0633c1602"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0635a0401" to="#end0635a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0635a2101" to="#end0635a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">辨</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0635001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0635001">（金刚经五十三家註(No. 468)，第24卷所收。<g ref="#CB18834">󴦒</g>）</note> <note n="0635002" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0635002">（嘉泰普灯录卷三十(No. 1559)，第79卷所收。<g ref="#CB18834">󴦒</g>）</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0632a0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0632a0701">采【CB】，辨【卍续】</note> <note n="0632a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0632a1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0632c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0632c0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0633c1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0633c1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0633c1602" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0633c1602">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0635a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0635a0401">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0635a2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0635a2101">采【CB】，辨【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>